Ondervoeding bij ouderen

Het aantal ouderen in Nederland groeit de komende 10 jaar significant. En we worden steeds ouder. En daarmee groeit het verlangen  om gezond oud te worden!

Een gezonde levensstijl is niet alleen goed ter preventie van ondervoeding. Het brengt zelfs meer levensenergie (zelf meedoen met de maatschappij, in balans zijn, gelukkig zijn) en  draagt hiermee dan ook significant bij aan een hogere kwaliteit van leven! 

Bij het ouder worden is een goede voeding, samen met beweging, een van de belangrijkste factoren voor het behoud van spierkracht en conditie en het preventief tegen gaan van ondervoeding. Eiwit is een essentiële bron voor de ondersteuning van spieren om actief oud te worden en een sneller herstel en zelfstandig leven te ondersteunen. Het zorgt er mede voor dat de ouderen mobiel en vitaal blijven. Uitgaande van verschillende adviezen kan de eiwitinname voor ouderen gesteld worden op 1,2g eiwit x kg lichaamsgewicht, Gemiddeld betekent dit een eiwitinname tekort van 30% onder ouderen.

Wat is ondervoeding?

Wanneer er sprake is van ondervoeding, verkeerd het lichaam in een ongezonde staat door een tekort aan de juiste voedingsstoffen. Dit is iets anders dan ondergewicht, hierbij is enkel het gewicht te laag, maar staat dit los van de staat van het lichaam. Echter behoort gewichtsverlies wel tot een van de symptomen van ondervoeding: ondergewicht kan ertoe leiden dat ondervoeding wordt veroorzaakt. 

Ondervoeding komt helaas veel voor bij ouderen. In de thuiszorg en verpleeghuizen komt van 15 – 25% van de gevallen ondervoeding voor. (Bron: Zorg voor Beter)

‘Ondervoeding is het ongewenst verlies van gewicht, met name van spiermassa, als gevolg van nutritionele disbalans tussen voedingsinname en (lichamelijke) voedingsbehoefte, met directe (negatieve) gevolgen voor het dagelijkse functioneren.’ – (Bron: Cederom T, Bosaeus I, Barrazzoni R. e.a. Diagnostic criteria for malnutrition – an ESPEN Consensus Statement. Clin Nutr.2015;34(3):335-40)

Bij ondervoeding krijgt iemand te weinig energie, eiwit en andere voedingsstoffen binnen waardoor hij/zij minder goed kan functioneren. Een van de symptomen van ondervoeding die hierbij horen is de afname van spiermassa.

Omdat het lichaam toch aan haar energie wil komen, wordt spiermassa afgebroken. Bekende gevolgen van ondervoeding zijn dan ook: je hebt minder fut om dingen te doen, wordt sneller ziek en herstelt minder goed van ziekte. Gevolg: ouderen raken ondervoed en krijgen te maken met afnemende levensenergie en een minder sociaal en maatschappelijk actief leven. 

Er zijn verschillende oorzaken van ondervoeding te benoemen. Bij ouderen varieert het enorm wat de oorzaak kan zijn. Dit komt omdat de oorzaken kunnen variëren van lichamelijke, emotionele of geestelijke klachten. Wat wel in veel gevallen overeenkomt, is dat het gebrek of afnemen van eetlust als een rode draad door dit proces heen loopt. Dit levert uiteindelijk een nutritionele disbalans op.

Onderstaande video geeft een duidelijke weergave van de impact van ondervoeding bij ouderen en het belang van goede nutritionele en functionele voedingsproducten. 

De gevolgen van ondervoeding zijn:

  • Als iemand minder eet, neemt de spiermassa af. Er ontstaat krachtsverlies waardoor bij met name ouderen de kans op vallen en botbreuken toeneemt.
  • Eiwitten zijn essentieel voor een goede opbouw en werking van spieren en organen. Door verhoogde eiwitafbraak is de kans op infecties (longontsteking) en doorliggen (decubitus)) verhoogd.
  • De conditie van de huid vermindert waardoor een wond minder snel geneest. 
  • Verhoogde kans op complicaties bij ziekte.
  • Men heeft vaak langer en heviger last van eventuele bijwerkingen van een behandeling.

 

Gevolgen van ondervoeding voor de zorg

Ondervoeding is een belangrijk maar ook vaak onderschat en onderbehandeld probleem. De gevolgen zijn:

  • Ondervoede patiënten hebben daardoor gemiddeld een langere opnameduur dan niet- ondervoede patiënten en zelfs meer kans op vroegtijdig overlijden.
  • Ondervoeding kan leiden tot complexere zorg, waardoor zorg van hoger kwalificatieniveau nodig is, wat meer kosten met zich meebrengt.

Door ondervoeding vermindert de kwaliteit van leven: er ontstaat een grotere hulpbehoevendheid en zwakte.

Hoe behandel je ondervoeding?

Naast zaken als het verbeteren van de ambiance, tijdstip en spreiding van maaltijden is een van de grootste behoefte in de markt meer diversiteit in het aantal aan te bieden producten en meer functionaliteit van de producten. Concreet betekent dit dat er veel vraag is naar eiwitverrijkte tussendoortjes die ouderen (preventief) ondersteunen in hun strijd tegen ondervoeding

En deze groep van ondervoede ouderen is nu al ruim vertegenwoordigd en deze groep gaat alleen maar verder groeien. Waar in 2020 de levensverwachting van 65-jarigen + 20 is, bedraagt die in 2030 al + 22 en in 2040 +23. Daarnaast groeit het aantal ouderen ook in Nederland. Het CBS voorspelt dat het aantal 65-plussers de komende 20-40 jaar zal groeien met +/- 3 miljoen. Het aantal 80-jarigen zal naar verwachting groeien met 1 miljoen tot 2 miljoen 80-plussers in 2040. 

Aan de andere kant is bij deze doelgroep dus vastgesteld, dat naar mate ze ouder worden, dat hun eiwitinname lager ligt dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van 1,2g eiwit x kg lichaamsgewicht.

Hoeveel eiwit moet een oudere dan innemen?

Naarmate je ouder wordt veranderd je eetpatroon en eet je minder. Eiwitinname per maaltijdmoment vertoont tevens een steeds schevere verdeling bij ouderen. De huidige eiwitinname komt voornamelijk uit zuivel-, graan- en vleesproducten, gekoppeld aan de 3 hoofdmaaltijden per dag. 

Een aanzienlijk deel van de ouderen in Nederland heeft dus een lagere eiwitinname dan aanbevolen. De Gezondheidsraad houdt op dit moment nog (gezonde) volwassenen, inclusief ouderen, dagelijks voor ten minste 0,8 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht (g/kg/d) te consumeren. Geadviseerd, vanuit medici en wetenschap, geldt voor ouderen factor 1,2 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht. Daily Nutrition gaat ook uit van de door medici en wetenschappers geadviseerde factor 1,2 gram.

Een voorbeeld:
Een vrouw van 80 weegt 63kg en heeft een gemiddelde eiwitinname van 62,7g per dag. Op basis van het hierboven beschreven advies betekent dat een inname tekort van 13g eiwit per dag.

Bovenstaande cijfers zijn indicatief, hieraan kunnen geen rechten worden ontleend.

In dit voorbeeld vervangen wij de boterham (met kaas) door de Daily Nutrition Proteïne Cracker met 5,8 gram eiwit per cracker. Verder wordt het aangevuld met 15g Grissini (3 sticks) en een heerlijke Beau Praline voor tijdens de koffie en/of thee.  Dit voorbeeld laat heel goed zien dat Daily Nutrition met hele kleine aanpassingen in het dagmenu de oudere in staat stelt om elke dag opnieuw, en verspreid over de dag, te voldoen aan haar eiwitinname. 
Goed, lekker en gezond voor een vitaler lichaam!

Zorg

Een adequate eiwitinname is niet alleen belangrijk voor de eigen, maar ook voor de publieke gezondheid, vooral gezien de vergrijzende Nederlandse samenleving. Zoals aangegeven zijn de gevolgen van ondervoeding een daling van de weerstand, verhoogde kans op ziekteproblemen zoals infecties, decubitus, vallen en een vertraagde wondgenezing (Bron: Correia & Waitzberg, 2003, Banks et al. 2010, Meijers et al. 2014, Shahin et al. 2010).

zorg voor je lichaam

Een toestand van ondervoeding kan leiden tot een langere opnameduur in ziekenhuizen, verhoogd medicijngebruik, toename van de zorgcomplexiteit, afname van kwaliteit van leven en toenemende kosten. Samengevat: ondervoeding gaat gepaard met hogere kosten voor de gezondheidszorg. 

Knelpunten

Voor de ontwikkeling van strategieën voor het verhogen van de eiwitinname is het belangrijk te weten wat de knelpunten in het huidige voedingspatroon van ouderen zijn. Op dit moment is de voedingsinname vrij traditioneel onder ouderen bestaande uit 3 maaltijden per dag met een koffie/thee moment en een fruitmoment. 

Onderzoek van Stuurgroep Ondervoeding leert dat de huidige knelpunten als volgt opgelost kunnen worden:

  • Het aanbieden van onbeperkte eetmomenten. Voor ouderen is het belangrijk dat ze gedurende de dag de tijd kunnen nemen om te eten, in kleine porties. 
  • Het aanbieden van een gevarieerd eiwitrijk productassortiment. 
  • Het aanbieden van eiwitrijke tussendoortjes, als koekjes, taartjes, cracker, of anders
  • Meer smaak aan de (tussendoor) producten toevoegen, bijv. energie- & eiwitdrank met koffiesmaak, of chocolade met nootjessmaak, etc. 
  • Gevarieerd assortiment, aansluitend op alle gebruiksmomenten in de dag. 
  • Snelle levering, beschikbaarheid van eiwitrijke producten
  • Kennis van voeding in de zorg/voor de zorg van de leverancier

Maar het allerbelangrijkste:
het vrijmaken van voldoende voedingsbudget bij de zorginstellingen.
Opdat de producten ook echt aan de ouderen kunnen worden aangeboden. 

Conclusie

  1. Ondervoeding is een burning platform in alleen al Nederland. 
  2. Meer dan een half miljoen ouderen zijn ondervoed!
  3. Deze ouderen hebben een eiwitinname tekort van gem. 30% per dag vs. de ADH (1,2 gram x kg lichaamsgewicht). 
  4. Het aantal ouderen zal alleen nog maar verder gaan toenemen dus het belang van en naar nutritoneel (eiwit, energie, vezels, vitaminen & mineralen) verrijkte voeding zal alleen nog maar meer gaan toenemen
  5. Er is een overduidelijke vraag en behoefte naar eiwit verrijkte alternatieven/aanvullende producten om deze kwetsbare groep ouderen te ondersteunen in hun eiwitinname, en dat ELKE DAG.

Voedt goed, voel je goed!

Start vandaag nog met een hogere kwaliteit van leven!

error:
Chat openen
U kunt ons ook via Whatsapp bereiken